أبو المحاسن الحسين بن الحسن الجرجاني
197
تفسير گازر ( جلاء الأذهان وجلاء الأحزان ) ( فارسى )
ازين طريقه بداريد و پس روى كنيد آن را كه خداى فرستاد از قرآن كه درو بيان حلال و حرام است جواب اين گويند كه : ما اين نكنيم بلكه پس روى آن كنيم كه پدران را بر آن يافتهايم اگرچه پدران شما نادان بوده باشند توحيد و عدل ندانسته باشند و به احكام شريعت راه نايافته و بر راه بيراهى رفته هم پس روى پدران كنيد . . . ؟ ! [ سوره البقرة ( 2 ) : آيات 171 تا 172 ] وَ مَثَلُ الَّذِينَ كَفَرُوا كَمَثَلِ الَّذِي يَنْعِقُ بِما لا يَسْمَعُ إِلاَّ دُعاءً وَ نِداءً صُمٌّ بُكْمٌ عُمْيٌ فَهُمْ لا يَعْقِلُونَ ( 171 ) يا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا كُلُوا مِنْ طَيِّباتِ ما رَزَقْناكُمْ وَ اشْكُرُوا لِلَّهِ إِنْ كُنْتُمْ إِيَّاهُ تَعْبُدُونَ ( 172 ) مثل آنكس كه دعوت مىكند كافران را و آيات و بيّنات بر ايشان ميخواند و ايشان آن را فهم نميكنند و بنميدانند و بدان متّعظ نمىشوند چون مثل كسى است كه بانگ برميزند بدانچه نشنود الّا آوازى و نداند كه چه ميگويد يعنى مثل ايشان چون گفتار پيغمبر مىشنوند و فهم نميكنند چون مثل چهارپايانست كه ايشان نشنوند الّا آوازى كه بهيمه آوازى شنود و فهم نكند پس ايشان كران و گنگان و كورانند نميشنوند آنچه ايشان را سود دارد و اگر مىشنوند اجابت نميكنند و كار نمىبندند گنگانند نمىگويند آنچه ايشان را سود دارد و در آن خيرى بود ، كورانند راه راست نمىبينند و اگر مىبينند متابعت نميكنند و ايشان خود عاقل نهاند يعنى استعمال عقل نميكنند و اين همچنانست كه ايشان را يك بار تشبيه بچهارپاى كرد ؛ أُولئِكَ كَالْأَنْعامِ ، و يك بار تشبيه بمرده كرد ؛ إِنَّكَ لا تُسْمِعُ الْمَوْتى * ، و چنان كه شاعر گفت : لقد أسمعت لو ناديت حيّا * و لكن لا حياة لمن تنادى آنگه حق تعالى مؤمنان را خطاب كرد و گفت : اى مؤمنان بخوريد از روزيهاى پاك و حلال كه شما را دادهايم و هر چه روزى بود آن پاك و حلال بود و حرام و پليد را روزى نخوانند و مراد بطيّبات طعامهاى لذيذ است و خوش . ابو هريره روايت كند از رسول صلى اللّه عليه و آله كه گفت : انّ اللّه طيّب لا يقبل الّا الطيّب و انّ اللّه أمر المؤمنين بما أمر به المرسلين فقال : يا أَيُّهَا الرُّسُلُ كُلُوا مِنَ الطَّيِّباتِ ، گفت :